Hier vind je een algemene leeslijst met boeken, onderzoeksrapporten, artikelen en ander materiaal over ouder worden.
De lijst bestaat uit een Nederlandstalig, Engelstalig en Duitstalig gedeelte. Op een enkele uitzondering na bestaat deze selectie uit onze collectie uit de wat recentere publicaties.
Ben je op zoek naar oudere publicaties, of naar informatie over specifieke woonprojekten of plaatselijke initiatieven voor holebi-ouderen, raadpleeg dan onze on-line catalogus of neem contact op met de klantenbalie (info@ihlia.nl).

NEDERLANDSTALIG
BOEKEN
Zes levens met lef
/ Hans Jongeleen ... [et al.].
Rotterdam : Rotterdam Verkeert, 2007. - [176 p.] : ill.
ISBN: 9081238717
Gesubsidieerd via Oud Roze Rotterdam met geld van het Prins Bernard Cultuurfonds, Stichting Humanitas en de Van Leeuwen Van Lignac Stichting. - Recensie op IHLIA-website. Zes levensverhalen van Rotterdammers die vertellen over hun coming out en grote liefdes in de periode na de tweede wereldoorlog.
HDK-LAA: cat. (jonge-h/cla) b bio boven
ABH : Bib C9 Zesl
OBA: 308.15-ZES
Gevoelsgenoten van zekere leeftijd : levensverhalen van oudere lesbische vrouwen en homoseksuele mannen
/ Judith Schuyf ; met foto's van Jan Griffioen.
Amsterdam : Schorer, 1997. - 272 p.
ISBN: 9055151661
Bibliogr. en adreslijst: p. 269-271.
Twintig oudere homoseksuele mannen en vrouwen, geboren tussen 1904 en 1936, kijken terug op hun leven. Zij praten o.a over hoe zij hun homoseksualiteit ontdekten, over hun vrienden en vriendinnen, hun huwelijk, de reacties van de familie, de problemen op het werk en met de politie, over hoe het is om ouder te worden, de veranderingeren in de seksualiteit, in relaties en netwerken, en over hun kijk op de toekomst. Henri Methorst en Frits Wafelbakker zijn enkele van de geportretteerden. De inleiding geeft een korte schets van de maatschappelijke en culturele veranderingen waarmee deze generatie te maken heeft gekregen.
Recensie/Review in: Tijdschrift_voor_Seksuologie, 23 (1999) 4 (dec). p. 238-239.
HDK-LAA : cat. (schuy/gev) b boven
ABH : bib T2.8 Schu
Oud roze : de positie van lesbische en homoseksuele ouderen in Nederland
/ Judith Schuyf.
Utrecht : Universiteit Utrecht, Homostudies / ISOR, 1996. - 189, [15] p.
(Publikatiereeks Homostudies Utrecht ; no. 31).
ISBN: 9068390325
Bibliogr.: p. 166-172.
Onderzoek gebaseerd op 60 interviews onder oudere homoseksuele mannen en vrouwen naar hun leefomstandigheden, hun persoonllijke netwerken, huisvesting en gezondheid.
HDK-LAA : cat. (schuy/oud) b
ABH : bib T2.8 Schu
RAPPORTEN/ONDERZOEKEN/NOTITIES/KAMERVRAGEN/JAARVERSLAGEN
Op weg naar een Vrolijke Herfst? : zorgbehoeften van en zorgverlening aan lesbische en homoseksuele ouderen in Nederland : onderzoek in het kader van het project "Vrolijke Herfst"
/ B. van de Meerendonk, R. Adriaensen, I. Vanwesenbeeck.
Utrecht [etc.] : Rutgers Nisso Groep, Schorerstichting, 2003. - 101 bl.
Dit onderzoek gaat over de zorgbehoeften van en zorgverlening aan lesbische en homoseksuele ouderen (55+).
HDK-LAA: cat. (meere/adr) g
Rimpels in de regenboog : handreiking homo/lesbisch ouderenbeleid
/ tekst: Annet Huizing ; red. Jorina Horzelenberg en Ellis van der Meulen.
Amsterdam : COC Nederland, cop. 2002. - 48 p. : ill.
ISBN: 9067530328
Deze handreiking is een product van het project Rimpels in de Regenboog, dat in opdracht van het Landelijk Platform Lesbische en Homoseksuele Ouderen, met subsidie van het Ministerie van VWS, door COC Nederland is uitgevoerd. In dit boek worden praktijkvoorbeelden beschreven en methodieken aangereikt voor het ontwikkelen en in stand houden van succesvolle activiteiten op het gebied van wonen en welzijn voor homoseksuele ouderen.
HDK-LAA: cat. (huizi/rim) g
Het begin : eindverslag projecten Roze Rimpels en Roze Telefonisch Spreekuur
/ Paul Emonts.
- Rotterdam : Stichting Rotterdam Verkeert, 2002. - 38 p.
Eindverslag van het project Roze Rimpels aan de Rotte, waarbij zorginstellingen begeleid worden in hun streven de leefwereld van homoseksuele ouderen te verbeteren en het project Roze Telefonisch Spreekuur, waarbij homoseksuele ouderen persoonlijk contact hebben met hulpverleners.
HDK-LAA: cat. (emont/beg) g
TIJDSCHRIFTARTIKELEN
Beter laat dan nooit
/ Robbert Blokland ; Peter Ritskes.
In: COC Update, 6 (2007) 2 [mrt), p. 7.
Een oudere homoman, die na een langdurige heterorelatie is gaan samenwonen met een voormalige kloosterling, aan het woord over zijn coming out en zijn nieuwe leven.
HDK-LAA: ts.
Roze reminiscenties : Wat is reminiscentie?
/ Jaap Friso ; Ietje de Groot, Hens van Rijwijk, Josee Rothuizen.
In: Schorermagazine, (2005) (mei), p. 8-12.
Interview met enkele betrokkenen over reminiscentie, een initiatief van de Schorerstichting en het Amsterdamse woonzorgcentrum De Gooyer om ouderen met elkaar te laten vertellen over hun leven. En enkele passages uit 'Gevoelsgenoten van zekere leeftijd. Levensverhalen van oudere homoseksuele vrouwen en mannen' van Judith Schuyf.
HDK-LAA: ts.
Ouderen & isolement : Judith Schuyf over ouderen & isolement
/ Monique Doppert ; Judith Schuyf.
In: Schorermagazine, (2005) (mei), p. 4-6.
Verslag van een rondetafelgesprek over het isolement waarin veel homo- en lesbische ouderen zich bevinden en een interview met onderzoekster Judith Schuyf, die buddyzorg aanbeveelt.
HDK-LAA: ts.
Senioren: ontmoeting : coming out : voorlichting : vereniging : herinneringen : contact
zoeken : huisvesting : kunst : media
/ Liz van Velzen ... [et al.] ; Josee Rothuizen ... [et al.].
In: Gay Krant, 26 (2005) 541 (8 okt), p. 10-29.
Themanummer over homoseksualiteit bij ouderen. Verschillende aspecten van het ouderworden worden hierin behandeld; zoals het pilotproject Roze reminiscentie, dat d.m.v. praatgroepen beoogt ouderen uit hun isolement te halen; een woongroep voor ouderen; het leven in een zorginstelling; coming out na een heterohuwelijk; ontmoetingsmogelijkheden voor ouderen, zoals een seniorencaf? alsmede een vereniging; het medium internet waarmee ouderen contact kunnen maken met andere ouderen; voorlichting aan personeel van intramurale instellingen. Tevens interviews met enkele betrokkenen. Ook interview met de partner van de overleden zanger Wim Sonneveld over zijn coming out en zijn leven met de overleden zanger. Alsmede met de presentatrice Catherine Keyl over haar ondeugden.
HDK-LAA: ts.
Kunstenaar Jehoshua Rozenman maakt ontroerende documentaire film over homostel : het geheim van de moeders
/ Rits de Wit ; Jehoshua Rozenman.
In: Gay Krant, 25 (2004) 508 (22 mei), p. 20-23.
Interview met beeldend kunstenaar Jehoshua Rozenman, over zijn documentaire 'Heren aan de gracht' een ouder Israelisch homopaar dat al 50 jaar bij elkaar is in Amsterdam en nog nooit homodiscriminatie heeft ondervonden. Hun beider moeders vleken uitvoerig met elkaar te corresponderen over hun zonen, zonder dat die dat wisten.
HDK-LAA: ts.
De Barderij is babybooming = the Barderij is baby-booming
/ Vincent van der Kraan ; Paul Carels,
In: Gay News, (2003) 139 (mrt), p. 24-25, 26.
Interview met de eigenaar over zijn bar De Barderij in Amsterdam. Hij (51 jaar) en zijn partner (55) hebben ook een cliëntele van vijftig- en zestigplussers.
HDK-LAA: ts.
Lesbiennes op leeftijd
/ Tanya van der Spek.
In: Zij aan Zij, 12 (2003) 2 , p. 28-31.
Homo/lesbische ouderen zijn vaak onzichtbaar in de zorg omdat er geen aandacht is voor hun geaardheid. Deze groep bevindt zich daardoor in een geïsoleerde positie. Wel komt er meer aandacht voor roze verzorgingshuizen of een roze vleugel binnen een verzorgingshuis.
HDK-LAA: ts.
ABH : bib 02
Ouderen aan zet
/ Atie Westendorp.
In: Zij aan Zij, 12 (2003) 1 , p. 34.
Gestalttherapeute Atie Westendorp geeft advies bij vragen. Een lesbische vrouw van 72 jaar heeft moeite contact te krijgen met lesbische en biseksuele vrouwen van haar eigen leeftijd.
HDK-LAA: ts.
ABH : bib 02
Ook homo's worden oud
/ Jaap Friso ; Flo Paulich ... [et al.].
In: Schorer.nl, 2 (2002) (mrt), p. 12-17.
Interview met enkele homo-ouderen over ouder worden en met een medewerkster van de Schorerstichting over hun ouderenproject die pleit voor een homovriendelijker omgang van zorgverleners met homo-ouderen en met de homoseksuele directeur Rob van Dam van het Amsterdamse Eduard Douwes Dekkerhuis waar homo zijn geen punt is maar zorg op maat wel.
HDK-LAA: ts.
Opening nieuwe locatie Vijftig-pl (min)us
/ Adrienne Nijssen.
In: Amarant, 31 (2002) 2 (maart), p. 22-24.
Lesbische oudere vrouwen van plusminus vijftig jaar vertellen hoe belangrijk groep 7152, een ontmoetingsplek voor lesbische en bisexuele vrouwen, voor hen is en welke betekenis zij hieraan ontlenen.
HDK-LAA: ts.
Hedda van Gennep : documentairemaker
/ Janine van Doorn ; Hedda van Gennep.
In: Zij aan Zij, 11 (2002) 7 (okt), p. 50-51.
Interview met documentairemaker Hedda van Gennep (73), waarin zij vertelt over de televisieprogramma's die ze gemaakt heeft met onderwerpen die taboe waren in de jaren '80 en haar huwelijk en minnaressen.
HDK-LAA: ts.
ABH : bib 02
Ouder worden schrikbeeld voor veel homo's en lesbo's
/ Arjen Broekhuizen.
In: Lust for Life, 09-11-2002, p. .
Bijlage in De Gay Krant 23 (2002) 471 (9 nov) p. 47.
Beschouwing over de vergrijzing onder homo's en lesbo's en over de gevolgen hiervan voor de homo-ouderenzorg. Alsmede een beschrijving van activiteiten van de Schorerstichting op dit punt.
HDK-LAA: ts.
ABH : bib 02
Bejaarde homo's voelen zich eenzaam.
In: AD, 15-11-2002, p./ Parool, 15-11-2002, p. .
Een grote groep homomannen en -vrouwen in Amsterdam van 70 jaar en ouder is zeer eenzaam; eenzamer dan hetero's. De meesten hebben nauwelijks contact met familieleden en voelen zich alleen. Tot deze conclusie komt de Schorerstichting in een eerste onderzoek naar eenzaamheid onder `roze' ouderen.Volgens de onderzoekers is een partner vinden moeilijk voor bejaarde homo's omdat jong zijn, de adonis, in de homocultuur erg wordt verheerlijkt. Familieleden komen vaak niet meer over de vloer, omdat ze de geaardheid destijds niet accepteerden.
HDK-LAA: full_text
'65-Plusser zorgt voor een tachtigjarige'
/ Kim Heerema ; Jorina Horzelenberg, Judith Schuyf.
In: XL, 10 (2001) 3 (aug/sep), p. 8-11.
Interview met een COC-medewerkster over het ouderenproject 'Rimpels in de Regenboog', dat initiatieven ontplooit voor verbetering van de leefsituatie van homo-ouderen, zoals wederzijdse hulpverlening. En een interview met onderzoekster Judith Schuyf over haar onderzoek 'Oud Roze', dat als uitgangspunt diende voor het COC-ouderenproject. Tevens een verslag van een High Tea met homo-ouderen in een verzorgingstehuis.
HDK-LAA: ts.
Wel oud niet hetero : onderzoek naar de behoeften van oudere homo's en lesbiennes
/ Patrick van Luyten.
In: Uitkomst, 80= 12 (2001) 7 (sep), p. 7-8.
Aankondiging van een universitair onderzoek naar de levens- en zorgbehoeften van oudere homo's en lesbiennes in België en een oproep tot deelname. Ook enkele citaten uit een onderzoek naar de situatie in een Nederlands bejaardenhuis.
HDK-LAA: ts.
Zeventig jaar en nooit meer verliefd op een man
/ Anja Bemelen.
In: Gay and Night, (2000) 25 (jan), p. 12.
Interview met een oudere lesbische vrouw (69+), die na 20 jaar huwelijk een lesbisch leven ging leiden. Achteraf denkt ze ook tijdens haar huwelijk op vrouwen verliefd te zijn geweest.
HDK-LAA: ts.
ENGELSTALIG
TIJDSCHRIFTARTIKELEN
Gay Grows Up : An Interpretive Study on Aging Metaphors and Queer Identity
/ Ragan Cooper Fox.
In: Journal of Homosexuality, 52 (2007) 3/4 , p. 33-61.
This study is based upon qualitative research conducted with the Phoenix chapter of the Prime Timers, a social organization that offers older men in the gay community a space to communicate their general needs and desires. Using data collected through participant observation and informant interviews, the research demonstrates the ways in which the group's affiliates respond to queer sensibilities. The analysis argues that intergenerational communication is fettered by age stereotypes that generate communicative boundaries between young and old members of the gay community. The report then suggests that age-based breakdowns in communication prevalent in the gay community are further advanced by a difference in intergenerational approaches to survival. [Copies are available from: Haworth Document Delivery Center. The Haworth Press, Inc.,
10 Alice Street, Binghamton, NY 13904-1580, USA]
HDK-LAA: ts.
Transitions, Subjective Age, Wellness, and Life Satisfaction : A Comparison Between
Lesbians and Heterosexual Women in Midlife
/ Suzanne Degges-White, Jane E. Myers.
In: Journal of LGBT Issues in Counceling, 1 (2006) 2 , p. 21-43.
A study of 221 midlife women, 35 to 65 years of age, was conducted to explore the relationships among transitions, subjective age, wellness, and life satisfaction for lesbian (n = 81), bisexual (n = 14), and heterosexual women (n = 126). Although the sample of bisexual women was too small to permit valid statistical analyses for this group, it is noteworthy that experiencing physical signs of aging was the most frequently experienced transition by all groups. Entry into a committed relationship was the second most frequently experienced transition by the lesbian participants, and entry into perimenopause was the second most common for heterosexuals. Lesbians whose subjective age was less than or equal to their chronological age reported greater wellness, and total wellness was a significant predictor of their life satisfaction. These findings suggest that all women experience midlife as a time of change and development, and lesbian women face specific challenges that require coping to maintain a sense of well-being during the midlife years.
HDK-LAA: ts.
'It's none of my business' : gay and lesbian invisibility in aged care
/ Jo Harrison.
In: Australian Occupational Therapy Journal, 48 (2001) 3 , p. 142-145.
Older gays and lesbians : surviving a generation of hate and violence
/ Deana F. Morrow.
In: Journal of Gay and Lesbian Social Services, 13 (2001) 1/2 , p. 151-169.
This article discusses the impact that coming of age in the Pre-Stonewall era has had on older gays and lesbians. Anti-gay hate and violence, within a historical context of homophobia and heterosexism, are examined. Risk factors, as well as coping capacities, for older lesbians and gays are explored. Research on the psychological adjustment and well-being of older gays and lesbians is reviewed, and suggestions for intervention with this population are proposed.
HDK-LAA: ts.
DUITSTALIG
BOEKEN
Ich bin doch schwul und will das immer bleiben : Schwule Männer im dritten Lebensalter
/ Michael Bochow.
- Hamburg : Männerschwarm Skript, 2005. - 369 p.
ISBN: 3935596790
HDK-LAA: cat. (bocho/ich) b boven
ABH : Bib T2.8 Boch
ONDERZOEKEN/VOORLICHTINGSMATERIAAL/DOCUMENTATIE
Anderes Feuer und weise Energie : Lesben und Alter.
Hamburg : Intervention, 2004. - 79 p.
Over "lesbisch zijn en ouder worden" met interviews en foto's van oudere lesbiennes, daarnaast informatie over organisaties e.d.
HDK-LAA: cat. (anderes/feu) g
Lesben und Alter : Dokumentation der bundesweiten Fachtagung 22 - 24 Oktober 2004 in Hamburg.
Hamburg : Intervention, 2004. - 62 p.
HDK-LAA: cat. (lesben/alt) g
Anders sein und älter werden - Lesben und Schwule im Alter : Dokumentation der Fachtagung vom 22./23. November 2002 ; Studie "älter werden - ältere Lesben und Schwule
in Berlin"
/ Redaktion: Claus Nachtwey.
Berlin : Senatverwaltung für Bildung, Jugend und Sport, 2003. - 128 p. - (Dokumente lesbisch-schwuler Emanzipation des Fachbereich für gleichgeschlechtliche Lebensweisen ;
Nr. 20).
HDK-LAA: cat. (ander/sei) k
Soziale Projekte für Lesben und Schwule im Alter aus den USA,, Grossbritannien, den Niederlanden und Schweden.
Berlin : Schwulen Museum, 2002. - 73 p.
Overzicht van sociale projekten voor homo/lesbische ouderen in USA, Groot-Brittanië,
Nederland en Zweden.
HDK-LAA: cat. (sozia/pro) k
TIJDSCHRIFTARTIKELEN
Schwule Männer im dritten Lebensalter : Ergebnisse einer qualitativen Studie
/ Michael Bochow.
In: Zeitschrift für Sexualforschung, 19 (2006) 3 (Sep), p. 187-214.
Über Lebenssituation und -stile älterer schwuler Männer gibt es, so der Autor, mehr Spekulationen als Informationen. Die hier vorgelegten Ergebnisse einer qualitativen Interviewstudie mit 30 homosexuellen Männern zwischen 53 und 78 Jahren sollen dazu beitragen, dieses Defizit zu beheben. Alle Befragten hatten Jugend und Adoleszenz, viele auch noch Phasen ihres Erwachsenenlebens in Zeiten der Kriminalisierung und massiven Diskriminierung Homosexueller gelebt. Entsprechend hatten etliche einen heterosexuellen Lebensentwurf umzusetzen versucht, ein spätes Coming-out gehabt oder ihre Homosexualität viele Jahre 'verdeckt' gelebt. Bochow beschreibt die Unterschiedlichkeit sexueller Identitäten und partnerschaftlicher und sexueller Lebensformen dieser Altersgruppe sowie deren soziale und gesundheitliche Situation. Schliesslich untersucht er die Bedeutung der Subkultur und schwuler Szenen für homosexuelle Männer im "dritten Lebensalter".
HDK-LAA: ts.
Die Reifeprüfung.
In: Siegessäule, (2003) 4 (Apr), p. 12-21.
Homo's en lesbo's die oud worden hebben ook specifieke homo- en lesbische problemen. Seksualiteit blijft een belangrijke rol spelen. Een verslag uit de Berlijnse praktijk.
HDK-LAA: ts.
Alt, Schwul und gar nicht einsam
/ Carlo de-Luxe.
In: Männer Aktuell, (2001) 7 (Jul), p. 22-29.
Oude en (in mindere mate) jonge homo's praten over hun ervaringen met ouder worden.
HDK-LAA: ts.
Wegbereiter & Nachwuchs
/ Michael Huber.
In: Männer Aktuell, 11 (2000) 1 (Jan), p. 26-34.
De in 1908 geboren Christian Isermeyer vertelt over zijn leven als homo in Duitsland vanaf de jaren twintig tot 2000, met op de achtergrond de wisselende politieke situaties. Gevolgd door vijf pagina's jonge homo's (17-21 jaar) die vertellen over hun leven in de jaren negentig.
HDK-LAA: ts.
Sex mit 60 : Partnerglück oder Freierfrust
/ Julian Neuber.
In: Adam, 30 (2000) 3 (März), p. 42-43.
Enkele oude en jonge homomannen komen aan het woord over de veronderstelde dictatuur van de jeugdigheid in de homowereld. Zij vertellen over positieve en negatieve ervaringen, onder andere inzake (betaalde) seks en relaties tussen ouderen en jongeren.
HDK-LAA: ts.
Altersheim? Nein danke!
/ Rolf G. Klaiber, Michael Späth, Oliver Rau.
In: Rik, 16 (2000) 182 (Nov), p. 6-9.
Tevens kort art. op p. 12.
Enkele oudere homomannen vertellen over hun woonsituatie, alleenwonend, samenwonend, of in een verzorgingstehuis. Tevens kort aandacht voor een homo/lesbisch verzorgingstehuis (i.o) in Frankfurt.
HDK-LAA: ts