Judith Katzir: De ontdekking van de liefde


 

.................................................

//FICTIEVROUWEN//
De ontdekking van de liefde

Judith Katzir
Amsterdam: Sirene, 2008

ISBN: 9058314369

Oorspr. titel en uitg.: Hinnee ani matchila. – Tel Aviv: Halibbutz Hemeuhad, 2003

Vertaling (uit Hebreeuws): Ruben Verhasselt

Recensie: Connie van Gils

.................................................


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Lieve Anne

Eindelijk weer eens een lesbische roman van formaat. De ontdekking van de liefde is een razend knap geschreven roman van de klasse van Sarah Waters Fluwelen begeerte met helaas dit verschil dat de auteur één van de hoofdpersonages uiteindelijk genadeloos afstraft. Ze bezorgt haar, naast een alles verterende heimwee, een kil huwelijk, een zwaar gehandicapt kind, een vruchteloos verlangen naar haar vrouwelijke studenten en een vroege dood aan kanker. Nu ja, zo ging het er bij ons vroeger ook aan toe in lesbische romans en films. In Israël zijn ze blijkbaar nog niet zo ver dat een happy end tot de literaire mogelijkheden behoort. Zie daarvoor ook de recensie van De dood van een monnik van Alon Hilu elders op deze pagina. Laten we het ons maar niet te veel aantrekken, het leeuwendeel van het boek bezingt uitbundig en vurig de lesbische liefde en lust.

Rivi rijdt na het bijwonen van de begrafenis van haar vriendin Michaela terug naar Haïfa waar ze is opgegroeid. Daar spoort ze de drie dagboeken op die ze ooit begroef, waarin ze gedetailleerde brieven over haar leven aan Anne Frank schreef, die ze ondertekende met "Je Kitty". Dat lijkt misschien een gewaagde, zelfs wat hoogmoedige vorm, maar Katzir maakt het helemaal waar. Rivi voelt zich verbonden met Anne Frank met wie ze graag vriendinnen had willen zijn. Ten tijde van de brieven die ze schrijft is Rivi precies even oud als Anne toen ze haar beroemde dagboek schreef en evenals Anne heeft ze een moeizame relatie met haar moeder.

Het is Rivi’s hartewens om mee te gaan met een georganiseerde reis door ‘het klassieke Europa’, die verkocht wordt door het reisbureau van haar familie. Ze kent het uitgestippelde programma in Amsterdam uit haar hoofd: ‘’'s Ochtends een bezoek aan het Achterhuis en daarna vrij winkelen."

De volwassen Rivi, getrouwd en moeder van twee kinderen, leest haar dagboeken terug en herbeleeft de tijd dat ze op dertieneneenhalfjarige leeftijd smoorverliefd werd op haar lerares literatuur Michaela. Ze schrijft aan Anne hoe ze haar achtentwintigjarige juf Michaela aanbidt en deelt haar verrukking mee als een jaar later blijkt dat haar liefde beantwoord wordt. We lezen alles over de eerste kus waarna haar leven nooit meer hetzelfde zal zijn, en daarna over de romance die langzaam maar zeker ontstaat en die haar weerga niet kent. De vrouw verleidt het meisje, wat door Rivi eindeloos sensueel beschreven wordt in overdonderend zinnelijk proza. Hiermee bewijst Katzir dat ze een virtuoos schrijfster is.

Uit haar dagboek blijkt dat Rivi vroegrijp is voor haar leeftijd door haar hoge intelligentie, maar ook door de moeilijke situatie thuis. Haar ouders zijn gescheiden en haar vader heeft na de scheiding nooit meer contact met haar gezocht. Als hij belt en ze krijgt hem aan de lijn, is het enige wat hij zegt: "Geef me de oudste knul." Daarmee bedoelt hij dan de oudste van haar twee jongere broertjes. Ze noemt hem in gedachten consequent ‘de androïde’. Haar mooie tot in de puntjes verzorgde moeder is alleen maar met zichzelf bezig en vindt haar dochter Rivi, die een bril draagt en een stuk van haar voortanden mist, onaantrekkelijk. Ze belast haar vaak met de zorg voor haar beide broertjes.

Erg leuk zijn de kijkjes in het alledaagse leven van Israël. Rivi’s moeder die triomfantelijk in de keuken zingt: "De Jordaan heeft twee oevers. De ene oever is van ons en de andere ook." Een sfeerbeeld geeft ook de alomtegenwoordige dienstplicht die alle jongeren te wachten staat en waarmee hun jeugd ten einde zal zijn.

De getrouwde Michaela zwicht na verloop van tijd voor de aanhoudende pressie van haar familie en besluit om zwanger te worden. Als ze later haar eeuwig huilende baby krijgt, groeien Rivi en Michaela langzaam uit elkaar. Rivi krijgt interesse voor jongens. Ze wil weten of ze nu voorgoed verpest is door haar relatie met een vrouw en nooit zal kunnen genieten van seks met een man. Ze begint zich los te maken van Michaela die dat onverdraaglijk vindt en zich aan haar vastklampt.

Als de moeder van Rivi op een kwade dag de dagboeken vindt en naar het schoolhoofd stapt, is het toch al onafwendbare einde van hun geheime liefde daar. Michaela wordt op non-actief gezet en verhuist tegen haar zin met haar man naar Amerika om daar haar verder treurige en uitzichtloze leven te gaan leiden. Met Rivi loopt het beter af zoals we tussen het lezen van de dagboeken door te weten komen.

Hoewel Rivi zich in haar dagboeken uitsluitend liefdevol en ingelukkig uitlaat over haar relatie met Michaela en zich goed lijkt te kunnen handhaven, kijkt ze er met terugwerkende kracht toch iets anders op terug. Ze vindt dat Michaela een zeker misbruik heeft gemaakt van haar verlangen naar liefde en aandacht, iets wat ze thuis zo node moest ontberen. Al blijkt nergens uit dat ze op wat voor manier dan ook beschadigd is door haar geliefde lerares, ergens klopt het voor haar gevoel toch niet helemaal wat er gebeurd is. Ze beseft nu ze eenmaal achtentwintig is geweest en zelf kinderen heeft, dat zij in Michaela’s plaats, van hun verhouding zou hebben afgezien. Een interessante conclusie die te denken geeft.

De ontdekking van de liefde is ondanks het wat trage begin en het enigszins moralistische einde, een omstuimige ode aan de lesbische liefde. Lezen!