Emma Donoghue: Landen

 


 

.................................................

//FICTIEVROUWEN//
Landen

Emma Donoghue
Utrecht: LaVita Publishing, 2009

ISBN: 9079556069

Oorspr. titel en uitg.: Landing. – NY, NY: Harcourt, 2007

Vertaling (uit Engels): Joanna M. Pas

Recensie: Connie van Gils

.................................................


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Liefde op afstand

De Ierse Emma Donoghue is een van de betere auteurs van lesbische literatuur. Ze schreef o.a. Geroerd en Verlies (beide titels zijn in de IHLIA-collectie opgenomen).

Het leuke van haar boeken is de authentiek lesbische 'couleur locale'. Ook in dit nieuwste boek weet ze de subcultuur levensecht te beschrijven en de tijdgeest binnen die subcultuur haarscherp te analyseren. Al lezende krijg je op mild-humoristische wijze een kijkje achter de lesbische schermen.

Zo wordt bijvoorbeeld een van de laatste ontwikkelingen in lesboland behandeld. Veel jonge vrouwen wensen zich, anders dan vroeger, niet langer lesbisch te noemen, maar kiezen eerder voor een term als 'unlabeled', 'undecided' of 'open minded'. In het Nederlands heet dat dan: 'ik heb geen zin mezelf een etiket op te plakken’ of ‘ik hou niet van die hokjesgeest’. Bij hen die ervoor gestudeerd hebben valt al snel het woord dichotoon.

Ook is ze niet bang om goedbewaarde bedgeheimen te verklappen. Ze schrijft vrijelijk over de beddedood, een verschijnsel dat vaak voor schijnt te komen bij lesbische relaties, waarbij de hartstocht langzaamaan plaatsmaakt voor diepe vriendschap. Ze doet ook nergens aan borstklopperij of de door Komrij zo fijntjes omschreven zelffelicitatie en dat hoeft ze ook niet te doen, want de personages en hun leefwereld zijn van zichzelf interessant en veelzijdig genoeg en niet alleen voor de doelgroep.

Tegenwoordig woont Donoghue in Canada. Hoe dat komt lezen we in Landen dat gaat over een langeafstandsrelatie.

Het is liefde op het eerste gezicht tussen de elegante, modieuze en stadse Iers-Hindoestaanse stewardess Síle van bijna veertig en de veel jongere, jongensachtige en dorpse Jude uit Canada, een water-en-zeep type. Grappig detail is dat ook Jude in Ierland woont, zo heet haar dorpje dat in een ver verleden gesticht is door Ierse immigranten. Terwijl Síle door de lucht vliegt van de ene plaats naar de andere, pluist Jude voor haar historisch museumpje stoffige papieren uit om het verleden van immigranten te kunnen ontsluiten. Zoals vaker bij homo-lesbische relaties blijken persoonlijke verschillen in de praktijk eerder een plus dan een min. De fysieke afstand tussen de twee is echter wel een pijnpunt.

Ik moet zeggen dat het liefdesverhaal zelf bij mij weinig snaren beroerde. Het is een modern sprookje met heel veel e-mailtjes en telefoontjes waarvan ik toch een beetje het idee kreeg dat er sprake was van een verrukkelijke folie à deux met weinig echte basis en ontwikkeling. Mijn opa vroeg vroeger altijd aan me als ik zat te lezen: ‘Hebben ze mekaar al?’ Dan antwoordde ik wat verstoord: ‘Nee, ik ben pas op de helft.’ Síle en Jude hebben elkaar echter al heel snel en dat verlaagt de spanning. De hamvraag is welke van de twee vrouwen haar vertrouwde leventje en vrienden plus familie op gaat geven en welke van de twee op haar stek mag blijven.

Wat mij weer wel enorm aansprak was de kwaliteit van schrijven, Donoghue is een begenadigd auteur. Binnen enkele bladzijden word je het verhaal binnengezogen met een gevoel dat het niet meer stuk kan.

Allereerst weet ze de personages, maar ook de nevenpersonages en dat zijn er vrij veel, tot leven te wekken. Ze zijn herkenbaar zonder ook maar ergens karikaturaal te worden. Datzelfde geldt ook voor de beschrijving van de biotopen van de twee vrouwen, zoals bijvoorbeeld het uitgaansleven van Síle in het drukke Dublin en van Jude in die ene uitspanning die het kleine Ierland Ontario rijk is.

Het meest gesmuld echter heb ik van de puntige homo-lesbische dialogen. Een paar voorbeeldjes:

Síle zit met haar goede vriend Marcus in de auto. Marcus heeft besloten Dublin te verlaten en in een boerderijtje op het platteland te gaan wonen.

"'Dit is Kieràn die zijn Eerste Communie doet, in een smoking,' zei Síle en liet hem de foto zien. 'Is het niet de schattigste broek die je ooit gezien hebt?'
'En ik heb in mijn leven al heel wat schattige broeken gezien.'
'Nu je het zegt: gaan je sociale contacten er niet op achteruit als je in de wildernis gaat wonen?'
'Het zit zo,' zei Marcus terwijl hij zijn hand over zijn geschoren hoofd haalde. 'Met alle mannen in Dublin die me zouden kúnnen interesseren ben ik al naar bed geweest.'
'Wat? Allemaal? Jij slet!'
'Het is niet zo’n grote stad!'"

Of tijdens een gezellig onderonsje met vrienden:

"'Hmm,' zei Síle. 'Ik vind dat het lijkt op van die onzichtbare gezondheidsklachten – zoals het prikkelbare-darmsyndroom, of hoofdluis. Zodra ik zeg dat ik een langeafstandsrelatie heb, roepen mensen: 'Oh, heb ik ook!'"

Of deze:

"'Die potten ook met hun gekwelde romantiek!' Jael leegde in één teug haar glas sake. 'Als je er dan toch mee door moet gaan, hou het dan luchtig. Waarom geen telefoonseks? Dat heb ik een paar keer gedaan met die politieagente uit Australië.'
'Waarom maar een paar keer?' vroeg Marcus.
'Gaf het je geen eenzaam gevoel?' vroeg Síle. 'Ik denk dat het nogal triest is – dat je de onoverbrugbare kloof zo voelt tussen woord en vlees.
'
'Nee, het was gewoon te duur,' zei Jael. 'Ze deed er zo lang over om klaar te komen dat het bijna dertig pond per keer kostte.'"

Landen is een aanrader en Donoghue een auteur om in de gaten houden.